Verborgen leegstand van maatschappelijk vastgoed

Leegstand maatschappelijk vastgoed

Leegstand van maatschappelijk vastgoed: een verborgen probleem

Terwijl de laatste jaren de aandacht rondom de leegstand, van winkels, bedrijfsruimtes en kantoren groeit en het besef ontstaat dat het hier een structureel aanbod betreft dat bij een betere conjunctuur weer een dalende lijn zal vertonen, blijft de leegstand van maatschappelijk vastgoed een enigszins onderbelicht probleem. In het geval van de leegstandproblematiek rondom winkels, bedrijfsruimtes en kantoren zijn er bedrijfs- en sectorbelangen in het geding en ook voor gemeentes is het in verband met economisch beleid van belang te zorgen voor aantrekkelijke bedrijfsterreinen om zo een optimaal vestigingsklimaat te creƫren. De leegstand van maatschappelijk vastgoed, zoals gemeentelijke voorzieningen, cultuurorganisaties, scholen en zorginstellingen, is echter nauwelijks in kaart gebracht, omdat het economische belang ervan niet direct zichtbaar is en er nauwelijks brancheverenigingen zijn die zich hierop richten. Dit terwijl juist voor gemeentes de leegstand van maatschappelijk vastgoed een groot probleem vormt en ze hier extra verantwoordelijkheid dragen: vaak betreft het gemeentelijk eigendom, gebouwen met een cultuurhistorische waarde en locaties die een rol speelden binnen het maatschappelijke klimaat waarin nu hiaten zijn ontstaan. Bij kantorenleegstand dient ook de bedrijfssector zelf met oplossingen te komen, bij leegstand van maatschappelijk vastgoed is de gemeente zelf de belangrijkste speler.

Vaak betreft het gemeentelijk eigendom en gebouwen met een cultuurhistorische waarde: bij leegstand van maatschappelijk vastgoed is de gemeente zelf de belangrijkste speler.

In de toekomst is het echter de verwachting dat een deel van het maatschappelijk vastgoed zijn maatschappelijke functie zal verliezen, ongeveer 20 miljoen m2 in 2030, als gevolg van demografische ontwikkelingen, veranderende behoeftes, nieuwe regelgeving en bezuinigingen. Vooral binnen de zorg en het onderwijs zal het aanbod van leegstaand maatschappelijk vastgoed toenemen en daarmee valt het te verwachten dat de leegstand van maatschappelijk vastgoed in 2030 net zo groot zal zijn als de leegstand van kantoren en winkels bij elkaar opgeteld.

Leegstand van maatschappelijk vastgoed: bij uitstek een gemeentelijk vraagstuk

Gemeentes die strategisch beleid ontwikkelen om de leegstand van bijvoorbeeld kantoren en bedrijfsruimtes aan te pakken, maar die de problematiek rondom de leegstand van maatschappelijk vastgoed daarbij over het hoofd zien, worden in de toekomst waarschijnlijk geconfronteerd met een probleem dat minstens zo groot is als dat van leegstaande kantoren en bedrijfsruimtes binnen een gemeente. Er is niet alleen meer maatschappelijk vastgoed dat eventueel zijn maatschappelijke functie zou kunnen verliezen, circa 83 miljoen m2 ten opzichte van 47 miljoen m2 kantoorruimte en 34 miljoen m2 winkelruimte, maatschappelijk vastgoed bepaalt in grote mate het gezicht en de uitstraling van en binnen een gemeente. Het vastgoed bevindt zich vaak in de binnensteden of centraal gelegen woonwijken, vertegenwoordigt in veel gevallen een bepaalde gemeentelijke historische of culturele waarde en in sommige gevallen is de gemeente zelfs eigenaar van de panden. Leegstaande schoolgebouwen in woonwijken of verlaten bibliotheken in het centrum vormen geen aantrekkelijk perspectief en de leegstand van maatschappelijk vastgoed verdient dus minstens zo veel aandacht als de leegstandproblematiek rondom kantoren.

Maatschappelijk vastgoed bepaalt in grote mate het gezicht en de uitstraling van en binnen een gemeente.

Leegstand van maatschappelijk vastgoed: nieuwe functies voor oude gebouwen

Veel gemeentes zullen in de toekomst dus waarschijnlijk te maken krijgen met maatschappelijk vastgoed dat zijn huidige maatschappelijke functie zal verliezen. De leegstand van maatschappelijk vastgoed is echter geen onoplosbaar probleem en het is vaak gemakkelijker een herbestemming te vinden voor maatschappelijk vastgoed dan voor bijvoorbeeld kantoorpanden die leegstaan. In veel gevallen bevindt het aanbod zich op een gewilde locatie, bijvoorbeeld in een binnenstad, en ook betreft het vaak vastgoed met een karakteristieke bouw dat voor veel mensen aantrekkelijk is, zoals een getransformeerd oud schoolgebouw dat unieke woningen oplevert. Gemeentes dienen dan wel flexibel om te gaan met bestemmingsplannen voor hun maatschappelijk vastgoed en een visie op dreigende leegstand van maatschappelijk vastgoed te ontwikkelen. Leegstanddokters is uitstekend in staat u als gemeente hierover te adviseren.